● Πότε και πώς άρχισε να υπάρχει το Σύμπαν;
● Γιατί εμείς, οι άνθρωποι, βρισκόμαστε εδώ, στη Γη;
● Γιατί υπάρχει «κάτι» αντί για το «τίποτα»;
● Ποια είναι η φύση της πραγματικότητας;
● Γιατί οι νόμοι της Φύσης εμφανίζονται τόσο λεπτά ρυθμισμένοι ώστε να επιτρέπουν να υπάρχουν όντα όπως εμείς;
● Αποτελεί το φαινόμενο σχέδιο του Σύμπαντος ένδειξη για έναν αγαθό δημιουργό ο οποίος έθεσε τα πάντα σε κίνηση; Ή μήπως η επιστήμη έχει να προσφέρει μιαν άλλη εξήγηση;
Τα πλέον θεμελιώδη ερωτήματα για την προέλευση του Σύμπαντος και της ίδιας της ζωής αποτελούν σήμερα το σημείο συνάντησης —αλλά και διαφωνίας— επιστημόνων, φιλοσόφων και θεολόγων. Στο Μεγάλο Σχέδιο παρουσιάζεται η τελευταία λέξη της επιστήμης σχετικά με τα μυστήρια του Σύμπαντος, με τρόπο ο οποίος χαρακτηρίζεται τόσο από οξύτητα πνεύματος όσο και από απλότητα.
Στο βιβλίο εξηγούνται οι πιο σύγχρονοι προβληματισμοί μας σχετικά με τον «ρεαλισμό κατά το μοντέλο» (την ιδέα ότι δεν υπάρχει αποκλειστικά μία εκδοχή της πραγματικότητας) και με τη «θεωρία του πολυσύμπαντος» (την ιδέα ότι υπάρχει πληθώρα συμπάντων)∙ παρουσιάζονται νέες απόψεις σχετικά με την κοσμολογική προσέγγιση «από πάνω προς τα κάτω» (την ιδέα ότι δεν υπάρχει μία αλλά κάθε δυνατή ιστορία για το Σύμπαν)∙ και γίνεται μια αφοπλιστική αποτίμηση της θεωρίας Μ, ίσως της ενοποιημένης θεωρίας στην αναζήτηση της οποίας ο Αϊνστάιν αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του.
Πρόκειται για μείζον έργο ενός από τους σπουδαιότερους διανοητές της εποχής μας —το οποίο έρχεται ύστερα από μία περίπου δεκαετία σιωπής. Το Μεγάλο Σχέδιο είναι ένας περιεκτικός, εντυπωσιακός, πλούσια εικονογραφημένος οδηγός ανακαλύψεων οι οποίες αλλάζουν ριζικά την κατανόηση για τον Κόσμο μας και απειλούν να κλονίσουν μερικές από τις βαθύτερα εδραιωμένες πεποιθήσεις μας∙ ένα βιβλίο που έρχεται για να ενημερώσει, και να προκαλέσει, όσο κανένα άλλο.
(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)
«Ο κύριος στόχος [του βιβλίου μου] είναι να εξερευνήσει την ύπαρξη και τον σκοπό ενός μεγάλου σχεδιασμού για το Σύμπαν».
Στίβεν Χόκινγκ (από συνέντευξή του στον Μάκη Προβατά, «ΒΗΜagazino», 14-07-2010)
Υπάρχουν πράγματα στη φυσική —όπως και στη ζωή— που «δε λέγονται». Δε λέγονται διότι είναι τόσο ρηξικέλευθα που φοβάται κανείς τους κραδασμούς που θα επέλθουν. Και όσο ψηλότερα βρίσκεται η «καρέκλα» της κοινωνικής του θέσης τόσο περισσότερο φοβάται την πτώση... Ωστόσο εμφανίζονται κάποιες εποχές άνθρωποι που δεν έχουν να χάσουν τίποτε. Όπως ο Στίβεν Χόκινγκ: ένας παραπληγικός από τα φοιτητικά του χρόνια, φυσικομαθηματικός, στιγματισμένος από μια σπανιότατη όσο και θανατηφόρα ασθένεια, που έφθασε στο απόγειο της ακαδημαϊκής καριέρας και της ερευνητικής καταξίωσης. Επί τριάντα χρόνια κάτοχος της έδρας Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, διευθυντής έπειτα του Κέντρου Θεωρητικής Κοσμολογίας του φημισμένου αυτού πανεπιστημίου και τώρα επικεφαλής των κοσμολόγων του Ρerimeter Ιnstitute του Καναδά, ξυπνούσε κάθε μέρα με το ενδεχόμενο να είναι η τελευταία του. Δε λύγισε. Πάλεψε με το μόνο κομμάτι του σώματός του που έμενε ακόμη μη παράλυτο, το μυαλό του. Και κατέκτησε το θάρρος που γνώριζαν μόνο οι γέροι Σπαρτιάτες —που πέθαιναν εθελοντικά μόνοι στην κορυφή του Ταϋγέτου σαν ένιωθαν την ανημποριά— και ο Καζαντζάκης: «Δεν ελπίζω τίποτε, δεν φοβάμαι τίποτε, είμαι ελεύθερος».
Με αυτό το μοναδικό πλεονέκτημα αυτογνωσίας και θάρρους ο Χόκινγκ αποφάσισε να καταθέσει στους συνανθρώπους του το πού τον οδήγησε μια ζωή επιστημονικής αναζήτησης. Αποφάσισε να μας πει την επιστημονικά τεκμηριωμένη απάντηση που βρήκε για το αρχαιότερο ερώτημα της ανθρωπότητας: «Πώς φτιάχτηκε ο κόσμος και ποιος τον έφτιαξε;» Βρήκε συνοδοιπόρο ταιριαστό στο τόλμημά του τον φυσικό του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας Λέοναρντ Μλοντίνοφ, έναν εξαιρετικό συγγραφέα εκλαΐκευσης της επιστήμης, και έπιασαν την ιστορία από την αρχή. Κυριολεκτικά από την αρχή, καθώς για το χτίσιμο μιας «Θεωρίας των Πάντων» χρειάζεται κανείς να πάρει υπόψη του τα... πάντα. Και άρχισαν από το «μυστήριο του όντος», την «εξουσία του νόμου», το «τι είναι πραγματικότητα», τις «εναλλακτικές ιστορίες» που ανέπτυξαν οι άνθρωποι, για να φθάσουν στην υποψήφια «Θεωρία των Πάντων». Έπειτα από αυτά τα πέντε πρώτα κεφάλαια, όταν πια μας έχουν μυήσει στο πώς η πραγματικότητα μπορεί να είναι όχι μόνον αυτή που είναι αντιληπτή από τις αισθήσεις μας, αλλά πολύ περισσότερες, κρυμμένες στις πτυχώσεις «μεμβρανών άλλων διαστάσεων», τότε μας ανοίγουν την αυλαία του έργου «Επιλέγοντας το Σύμπαν μας». Μας ξεναγούν στο «φαινόμενο θαύμα», για να μας εκμυστηρευθούν τελικά το «Μεγάλο Σχέδιο».
Είναι ένα βιβλίο πέρα για πέρα συγκλονιστικό. Συγκλονιστικό όχι μόνο για το θάρρος της αποκάλυψης που είπαμε ότι προϋπέθεσε, αλλά και γιατί οι δύο συγγραφείς κατόρθωσαν να εξηγήσουν το πιο πολύπλοκο θέμα του κόσμου με την απλούστερη και πιο κατανοητή γλώσσα, με την αποτελεσματικότερη απόσταξη γνώσης που είδαμε ποτέ! Είναι ένα ανάγνωσμα απολαυστικό για όλους, κάθε μορφωτικού επιπέδου και ηλικίας, ακόμη και για όσους θα το διαβάσουν προκατειλημμένοι για «τους άθεους φυσικούς». Θα απαιτηθεί βέβαια και από αυτούς μια ρανίδα θάρρους, αλλά θα τους είναι πολύτιμο να μάθουν το πού βασίστηκαν τα επιχειρήματα εκείνου που τόλμησε να πει στην αμερικανική τηλεόραση: «Η επιστήμη ολοκλήρωσε το μέτρημα και βρήκε τη θεολογία περιττή»!..
Τάσος Καφαντάρης
Το Βήμα της Κυριακής, 24 Οκτωβρίου
STEPHEN HAWKING & LEONARD MLODINOW
ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΣΧΕΔΙΟΝέες απαντήσεις στα έσχατα ερωτήματα της ζωής
Σελίδες: 248
Έτος έκδοσης: 2010
Εκδόσεις: ΚΑΤΟΠΤΡΟ
