ΣΚΕΨΕΙΣ ΧΩΡΙΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑ

Τα τελευταία χρόνια νιώθω ηλίθιος. Πολύ ηλίθιος. Δεν είναι επειδή κατάλαβα, πως δεν κατάγομαι από τους αρχαίους έλληνες, αλλά από κάποιες φυλές της Βαλκανικής, της Ασίας ή της Αφρικής. Ούτε είναι επειδή κατάλαβα, πως όλες οι θρησκείες λοβοτομούν μυαλά, γεμίζουν τον άνθρωπο με φόβο και τον κάνουν να αισθάνεται ενοχές με το παραμικρό. Ούτε είναι οι εθνικοί μύθοι, που με το κιλό με τάισαν οι δάσκαλοί μου από το νηπιαγωγείο. Πάει πολύς καιρός, που όλα αυτά τα ξεπέρασα. Πόνεσα, δάκρυσα, θύμωσα, αντιστάθηκα, αλλά τελικά τα πέταξα πίσω μου, γιατί το πικρό ποτήρι της αλήθειας αν αποφασίσει κάποιος να το πιει μονορούφι τον βοηθά να νιώσει πιο ελεύθερος και πιο ανθρώπινος, χωρίς φαντασιώσεις, χωρίς ψευδαισθήσεις, χωρίς εθνικιστικές ψευτο-υπερηφάνειες, που χωρίς αντίκρυσμα φουσκώνουν πνευμόνια και αχρηστεύουν μυαλά. Δεν είναι τίποτα απ' όλα αυτά, που με κάνουν να νιώθω τόσο ηλίθιος. Άλλο πράγμα είναι...
Το κράτος ουδέποτε με βοήθησε. Με το δημόσιο δε φλέρταρα ποτέ. Δεν ήθελα. Από κάποια κόμματα και κινήματα πέρασα, είναι αλήθεια, αλλά έφυγα, όταν η μυρωδιά τες σήψης μού τρύπησε τα ρουθούνια, μού ανακάτεψε το στομάχι και μ’ έκανε να σιχαθώ αυτούς, που με τριγύριζαν. Έφυγα κι απ' αυτούς. Κοίταξα τη δουλειά μου, τα παιδιά μου, τα βιβλία μου, τους λίγους και πραγματικούς μου φίλους. Κάπου-κάπου ένιωθα άσχημα, που έβλεπα τον τόπο μου να καταρρέει, να ισοπεδώνεται, να εξευτελίζεται, να ζητιανεύει δανεικά από τους ευρωπαίους, για να συντηρήσει άτομα άχρηστα, κομματικούς στρατούς, αντιπαραγωγικά ανθρωπάρια γεννημένα μέσα στην κούνια της σαπίλας και της γραφειοκρατίας, άτομα φοβικά, οκνά και ανίκανα. «Ας είναι», έλεγα μέσα μου... «Ίσως κάποια μέρα τα πράγματα ν' αλλάξουν».
Παρηγοριόμουν αν και μέσα μου γνώριζα, πως η χώρα αυτή φτιάχτηκε για να λειτουργεί σαν προτεκτοράτο, σαν το κλωτσοσκούφι των μεγάλων δυνάμεων, επειδή έχει θέα όμορφη και έδαφος γεμάτο πλούτο. Ήρθε όμως η ώρα της οικονομικής κατάρρευσης. Γύρω μου βλέπω να γκρεμίζονται κάστρα, φίλους μου να είναι στα πρόθυρα της αυτοκτονίας, μαγαζιά με λουκέτα, ανθρώπους να ψάχνουν στα σκουπίδια να φάνε, και παιδιά... πολλά πεινασμένα παιδιά. Νιώθω ηλίθιος, όταν αντικρίζω πεινασμένα παιδιά, γιατί σκέφτομαι τα δικά μου παιδιά. Σκέφτομαι, πως αν τα πράγματα συνεχίσουν να εξελίσσονται μ' αυτούς τους ρυθμούς και τα δικά μου παιδιά θα πεινάσουν. Στο τέλος, οι μόνοι, που θα έχουν δουλειά, θα είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι. Οι υπόλοιποι θα τρώνε τις σάρκες τους και θα ξεπουλάνε το βιός τους για ψίχουλα, για να μπορέσουν να πάρουν γάλα και ψωμί για τα παιδιά τους. Ίσως μέσα στους υπόλοιπους να βρεθώ και εγώ, αλλά κι οι φίλοι μου, που κάθε μέρα βγαίνουν να κυνηγήσουν το ανύπαρκτο πια μεροκάματο. Νιώθω ηλίθιος. Από τη μια πεινασμένα παιδιά. Από την άλλη, πολιτικοί, υψηλόβαθμοι κρατικοί λειτουργοί, δημαρχαίοι, σύμβουλοι, υπουργοί, βουλευτές, συνεχίζουν το φαγοπότι... με τί όμως; Με τα λεφτά, που όλοι εμείς πληρώναμε στα ταμεία και την εφορία. Σαπίλα, διαφθορά, κλεψιά, απάτη, ατιμωρησία.
Δε χρειάζονται άλλες λέξεις, για να περιγράψει κανείς το ρωμέικο κράτος. Αυτές φτάνουν. Μού ζητούν να πληρώσω φόρους πιο πολλούς. Μ’ έχουν τσακίσει. Μού έχουν καταστρέψει την υγεία μου, μού έχουν σβήσει τη χαρά ενός όμορφου βραδινού ύπνου. Μού πήραν το κεφάλι και το γέμισαν με άγχος, με αγωνία, με ανασφάλεια. Τώρα με απειλούν. Λένε, πως θα μού τα πάρουν όλα αν δεν τους πληρώσω. Φτιάχνουν νόμους, για να με φυλακίσουν, να μου κατασχέσουν το φτωχικό μου, να ρίξουν τα παιδιά μου στο δρόμο... Νιώθω ηλίθιος, γιατί όλα αυτά, που μου κάνουν, έχουν ένα και μόνο σκοπό. Να συνεχίσουν το ατέλειωτο φαγοπότι τους. Τίποτα δεν παράγεται, τίποτα δεν διορθώνεται, τίποτα δεν αλλάζει...
Κάθε μέρα ακούω και για ένα καινούργιο σκάνδαλο μέσα στο δημόσιο. Πολλά εκατομμύρια στις τσέπες των τρωκτικών της εξουσίας. Τρώνε από το υστέρημά μου. Τρώνε τα παραπάνω λεφτά, που μου ζήτησαν να πληρώσω για την υποτιθέμενη αλληλεγγύη. Ψέματα! Όλα ψέματα! Το ομολογούν και οι ίδιοι πως τα λεφτά, που πληρώνουμε, δέν πάνε εκεί, που μάς είπαν πως θα πάνε. Τους βλέπω στο «γελοίο κουτί» με τα λαμπερά τους ρούχα, τα πανάκριβα αμάξια τους με τους σωφέρ τους και τα δουλικά τους, που τρέχουν ξωπίσω τους για λίγες στάλες δόξας, για λίγο ακόμα βόλεμα, για κανένα ακόμα ρουσφετάκι! Τώρα μου λένε πως θα με σώσουν. Ποιοι; Αυτοί, που με κατέστρεψαν! Αυτοί, που φέρνουν την πείνα στα πρόσωπα των μικρών παιδιών! Αχρείοι, αλήτες, αποβράσματα, υπάνθρωποι, κατώτερες μορφές του ζωικού βασιλείου, άχρηστοι και ανίκανοι, παιδιά του κομματικού σωλήνα! Σπέρνετε το φόβο και το θάνατο, σπέρνετε την κατάθλιψη και τη μιζέρια. Όλοι σας. Καμία εξαίρεση ούτε απέναντι σε σας ούτε και στα κόμματα, που φτιάξατε. Off shore εταιρίες είναι τα κόμματά σας.

Και ο λαός; Ο λαός εκτονώνεται με το Λαζόπουλο και το Σουλεϊμάν το μεγαλοπρεπή. Αγράμματος, λοβοτομημένος, μαστουρωμένος από τη θρησκεία και τους ελπιδεμπόρους της. Αγελαίος λαός. Κοπάδι προβάτων, που ακόμα και τη σκιά του την περνάει για αλεπού και κρύβεται. Λαός φοβισμένος, που ακούει τον ήχο της πορδής του και λουφάζει κάτω απ' το τραπέζι. Λαός άξιος της μοίρας του! Υπάρχουν και οι λίγοι, αυτοί, που ξεγλίστρησαν απ' τη μηχανή του κιμά, αυτοί, που ξεγέλασαν το δήμιο της λοβοτομής και μπορούν ακόμα και σκέφτονται. Ακομμάτιστα, χωρίς αγκυλώσεις σκέφτονται...Είναι όμως λίγοι, πολύ λίγοι. Σέρνονται σα σκιές στο φεγγαρόφωτο. Σέρνονται, αλλά σκέφτονται τις δικές τους τις σκέψεις και όχι κάποιων άλλων. Αδογμάτιστοι, χωρίς κομματικές παρωπίδες, χωρίς τελωνεία σκέψης χωμένα μέσα στο μυαλό τους.
Υπάρχουν όμως και τα παιδιά. Τα παιδιά, που πεινάνε και τα παιδιά, που σύντομα θα πεινάσουν. Ναι, αυτά τα παιδιά είναι η αιτία, που αισθάνομαι ηλίθιος! Με συσσίτια και εράνους δεν μπορούν να ταϊστούν αυτά τα παιδιά. Το μέλλον τους δεν μπορεί να κρύβεται μέσα στις κονσέρβες ελεημοσύνης και τα ρούχα, που μαζεύουν κάποιες φιλόπτωχες οργανώσεις. Κάπου αλλού θα βρίσκεται και θα πρέπει να αναζητηθεί. Ποιο παιδί όμως, θα το αναζητήσει, όταν η πείνα το διπλώνει στα δύο; Ποιο παιδί θα πασχίσει να το βρει αντικρίζοντας το θολό βλέμμα του άνεργου πατέρα του;
Θυμάμαι την ιστορία στην Οδύσσεια με τον Αίαντα τον Τελαμώνειο. Ο Ποσειδώνας του είχε τσακίσει το καράβι και τον έριξε σε μια θάλασσα φουρτουνιασμένη. Πεισματάρης όμως, ο Αίαντας, έκανε μια κορυφαία δήλωση: «Εγώ θα βγω στη στεριά, ακόμα κι αν δε θέλουν οι θεοί».
Κουφάλες! Παραφράζω τον Αίαντα: «Μακριά απ' τα παιδιά! Μακριά απ' τα δικά μου παιδιά και τα παιδιά κάθε μεροκαματιάρη, που τολμά και σκέφτεται! Δεν ξέρετε τι σάς περιμένει. Δεν ξέρετε τί γενίτσαρους σάς ετοιμάζουμε, για να σάς σκίσουν στα δύο μια μέρα. Στα πεινασμένα πρόσωπα αυτών των κατατρεγμένων παιδιών, μια μέρα θα αντικρίσετε το τέλος σας και πιστέψτε με, θα είναι τραγικό...».
ΠΗΓΗ: Γιάννης Καραλής, διαδικτυακό περιοδικό "Ελεύθερη Έρευνα"

ΖΩΝΤΑΝΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
«Μέσα στις θαλασσινές σπηλιές,
υπάρχει μια δίψα, υπάρχει μια αγάπη,
υπάρχει μια έκσταση,
όλα σκληρά σαν τα κοχύλια
μπορείς να τα κρατήσεις στην παλάμη σου»
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
 Γ. Σεφέρης, «Σχέδια για ένα καλοκαίρι»

Η θάλασσα ποτίζει τους θρύλους, τους μύθους, την ιστορία και τον πολιτισμό μας. Λί­γo κάτω από το γαλάζιο της, εκεί που οι ακτίνες του ήλιου σβήνουν αργά σ’ ένα σιωπηλό ημί­φως, ζει και αναπτύσσεται στους δικούς του ρυθμούς ένας κόσμος μαγευτικός και μυστηριακός.
Η γοητεία και το δέος που γεννούσε η απεραντοσύνη του βυθού οδήγησαν από νωρίς τους Έλληνες να γνωρίσουν και να εξερευνήσουν τη θάλασσά τους, το Αιγαίο και να δημιουργήσουν το θαλάσσιο ρυθμό απεικονίζοντας τρεισήμισι χιλιετίες πριν, τους θαλάσσιους οργανισμούς στα αγγεία τους. Ο Αριστοτέλης στα βιολογικά του συγγράμματα αναφέρεται με εξαιρετικές λεπτο­μέρειες -οι οποίες υιοθετήθηκαν από τη σύγχρονη επιστήμη- στη διατροφή, την αναπαραγωγή και την ανατομία των ψαριών, των θαλάσσιων θηλαστικών, των καρκινοειδών, των κεφαλόποδων. Είναι εντυπωσιακό να σκεφτεί κανείς ότι ο Σταγειρίτης φιλόσοφος μελετούσε τις φάλαι­νες και τους φυσητήρες του Αιγαίου, ενώ οι περισσότεροι από εμάς, ακόμη και σήμερα, αγνοού­με την ύπαρξή τους στις ελληνικές θάλασσες.
Το Αρχιπέλαγος, διαθέτοντας μια τεράστια ποικιλία μορφών και ειδών ζωής, αποτελεί ένα απαράμιλλο βιολογικό εργαστήρι. Συγκεντρώνει στα νερά και στο βυθό του περισσότερα από 5000 διαφορετικά είδη ζώων και 1000 περίπου είδη φυτών, που διηγούνται την ιστορία της εξέ­λιξης σε μια διάρκεια πλέον των 120 εκατομμυρίων χρόνων.
Η χλωρίδα και η πανίδα του βυθού, ένα σύμπαν αρμονίας και ομορφιάς, συνιστούν μιαν αναντικατάστατη φυσική κληρονομιά, που πρέπει να διατηρηθεί και να διαφυλαχθεί για τις επόμενες γενιές. Το γεγονός ότι τα επίπεδα των ρύπων είναι ακόμη χαμηλά και ότι το Αιγαίο παραμένει μία από τις διαυγέστερες θάλασσες στον κόσμο, δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να επαγρυ­πνούμε.

SERPULA VERMICULARIS
Είναι ένα σκουλήκι του βυθού, που
ζει μέσα σ’ ένα ασβεστολιθικό
σωλήνα, που κατασκευάζει πάνω στα
βράχια.. Όταν κινδυνεύει κλείνεται μέσα σ’ αυτόν.

PARAZOANTHUS AXINELLAE
Είναι μικρές, πορτοκαλόχρωμες
ανεμώνες, που προτιμούν τις πιο
σκιερές γωνιές του βυθού και
κυρίως τα κάθετα τοιχώματα των βράχων.

LERTOPSAMMIA PRUVOTI
Ένα μικρό, κίτρινο κοραλλάκι.
Δε συμπαθεί καθόλου το φως,
γι’ αυτό ζει στις οροφές και τα
τοιχώματα των υποβρύχιων σπηλαίων. 

ΜΕ ΘΕΑ ΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

Αιγαίο, θαλασσινό σύνορο ανάμεσα σ’ Ευρώπη και Ανατολή, σταθμός και πέρασμα μαζί σε δυο κόσμους τόσο γνώριμους και τόσο διαφορετικούς.
Και καταμεσής, μεσοπέλαγα, αραγμένα σα θαλασσινά πουλιά αποσταμένα από μεγάλο ταξίδι, να ξεκουράζονται αιώνια νησιά, πλήθος νησιά, μικρά και μεγάλα, τυλιγμένα στη γοητευτική γαλάζια αρμονία άλλους πιο καθάριας θάλασσας, χρυσωμένα απ΄ τον πιο γελαστό ήλιο, χαϊδεμένα απ’ το πιο μυρωδάτο αγέρι.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
«Ο έρωτας
το αρχιπέλαγος
κι η πρώρα των αφρών του
κι οι γλάροι των ονείρων του
στο πιο ψηλό κατάρτι ο ναύτης ανεμίζει ένα τραγούδι…»
 ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ 
Ο. Ελύτης: Αιγαίο - Προσανατολισμοί

Αιγαίο, πανάρχαιο λίκνο του πολιτισμού, Αιγαίο της ποίησης και της μουσικής, Αιγαίο του Αλκαίου, του Αρίωνα και της Σαπφώς…Αιγαίο της φιλοσοφίας, Αιγαίο του Ομήρου, του Θεόφραστου, του Πυθαγόρα, του Ιπποκράτη…
Αιγαίο, αρχέγονο στοιχείο υδάτινο, μυριόχρονο κι ακατάλυτο. Αιγαίο της αρμύρας και της πίκρας, του χωρισμού και της ορφάνιας, αλλά και της παρηγοριάς και του νόστου…
Τραγουδάς και σε σιγοντάρει το κάθε κύμα του.
Βουτάς μέσα του κι εξαγνίζεσαι

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΟΠΙΣΘΟΔΡΟΜΙΚΟΤΗΤΑ

Είναι αδιανόητο αυτό που συμβαίνει στη δύσμοιρη αυτή χώρα. Ένα διαχρονικό πνεύμα συντήρησης διαπερνά όλες τις κοινωνικές δομές, φτάνοντας ως και στην πιο ευαίσθητη, την Παιδεία, που είναι αυτή που καθορίζει τη μελλοντική εξέλιξη ή οπισθοδρόμηση του λαού που την κατοικεί. Σαν ένας επιθετικός καρκίνος να έχει προσβάλει κάποια κύτταρα του λαού αυτού και με συνεχείς μεταστάσεις  προσπαθεί να εξαπλωθεί και να καταστρέψει το σύνολο των υγιών κυττάρων.
Αναφέρομαι στη γάγγραινα του θρησκευτικού δογματισμού, που κατατρώει αργά αλλά σταθερά έναν υγιή οργανισμό, αρχίζοντας από το υγιέστερο τμήμα του, τη νεολαία...
Το 2004, στα καινούρια τότε, σχολικά βιβλία Φυσικής της Ε΄ Δημοτικού, ο δογματικός καρκίνος είχε χτυπήσει το κεφάλαιο για τον ΗΧΟ, φέροντας ως παράδειγμα των δυνατοτήτων του τον εβραϊκό μύθο της καταστροφής των τειχών της Ιεριχούς από τις σάλπιγγες του Ιησού του Ναυί..! Ναι, στο βιβλίο ΦΥΣΙΚΗΣ Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ..!

Σήμερα, 10 χρόνια μετά, οι φωτοσβέστες του Υπουργείου α-παιδείας, ακολουθώντας την ίδια τακτική του θρησκευτικού σκοταδισμού, τα έβαλαν με...το ΦΩΣ! Στα ίδια βιβλία της ίδιας τάξης του Δημοτικού και στο κεφάλαιο της Φυσικής ΦΩΣ, προσπαθώντας να...φωτίσουν τους μικρούς μαθητές με τα θρησκευτικά σκοτάδια, αποδίδουν τη δημιουργία του φωτός στο θεό της παλαιάς διαθήκης (!), το συσχετίζουν με τον "ήλιο της δικαιοσύνης" το Χριστό (!) και το αναγορεύουν σε σύμβολο "πνευματικού φωτισμού" που κυριαρχεί στις χριστιανικές γιορτές των χριστουγέννων, των φώτων και του πάσχα..! Τις γνωρίζατε εσείς όλες αυτές τις ιδιότητες του φωτός; Πρόκειται για νέες επιστημονικές ανακαλύψεις των μεσαιωνικών εγκεφάλων του Υπουργείου α-Παιδείας (και "θρησκευμάτων", βεβαίως), με τις οποίες μορφώνονται τα σημερινά ελληνόπουλα για να διαπρέψουν αργότερα στην...παγκόσμια επιστημονική μπουρδολογία..!

Μετά από αυτά που γράφονται στα βιβλία ΦΥΣΙΚΗΣ, καταλαβαίνετε τι γίνεται σε άλλα βιβλία και κυρίως στα κατ' εξοχήν δογματικά των λεγόμενων "θρησκευτικών"..! Ζόφος και μαύρο σκοτάδι. Καμιά εξέλιξη, κανένα βήμα μπροστά, καμιά διάθεση ανανέωσης.  Μόνο οπισθοδρόμηση και συντήρηση. Κι ας βρισκόμαστε πλέον στον 21ο αιώνα!
Γι' αυτό φίλοι γονείς, που θέλετε να κρατήσετε τα παιδιά σας αμόλυντα από το θρησκευτικό καρκίνο, απαλλάξτε τα με δήλωσή σας (υπάρχει πλέον αυτή η δυνατότητα) από τα "θρησκευτικά". Μην τ' αφήνετε αβοήθητα στα σκοτάδια του "ορθόδοξου" ταλιμπανισμού..!

ΤΟ ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΟΥ

Η νεότερη Ελλάδα καταλαμβάνει ιδιάζουσα θέση στο δυτικό φαντασιακό, τοποθετούμενη στο κέντρο του, ως άμεσος κληρονόμος του κλασικού παρελθόντος, και ταυτόχρονα στην περιφέρειά του, ως ένα σύγχρονο κράτος με μικρή επιρροή στην τρέχουσα παγκόσμια σκηνή. Ο Γιάννης Χαμηλάκης διερευνά μια παραμελημένη πτυχή αυτού του φαινομένου: την αμοιβαία και αδιάλειπτη συγκρότηση των υλικών εκφάνσεων της αρχαιότητας, της αρχαιολογικής πρακτικής και του εθνικού φαντασιακού. Επίκαιρο όσο ποτέ στη σημερινή συγκυρία, το Έθνος και τα ερείπιά του εστιάζει στη δύναμη και την επίδραση της υλικότητας και πραγματεύεται την παραγωγή του τοπολογικού ονείρου του  έθνους μέσα από τη χρησιμοποίηση των αρχαιοτήτων. Για να το θέσουμε διαφορετικά, πραγματεύεται την υποστασιοποίηση και αντικειμενικοποίηση του εθνικού φαντασιακού και της εθνικής μνήμης. Στόχος του είναι να δείξει, ότι απο τα τέλη τού 18ου αιώνα και εξής, οι υλικές αρχαιότητες διαδραμάτισαν θεμελιακό ρόλο στη ζωή των ρωμιών, ίσως μάλιστα περισσότερο από ό,τι σε πολλά άλλα εθνικά κράτη τής νεότερης και σύγχρονης εποχής.  
Εξετάζοντας αναλυτικά μια σειρά από επιμέρους φαινόμενα, θίγοντας και λαμβάνοντας υπ’ όψη πολλά επεισόδια, στα οποία ενέχονται αρχαιολόγοι, κρατικοί αξιωματούχοι, πολιτικοί, διανοούμενοι, άνθρωποι προερχόμενοι από ποικίλες ομάδες και σε ποικίλα συμφραζόμενα, το βιβλίο αυτό δίνει την ευκαιρία να μελετήσουμε ενδελεχώς την υλικότητα, το χρόνο και τις διεργασίες του εθνικού φαντασιακού, να παρατηρήσουμε την αμοιβαία συγκρότηση αντικειμένων και ανθρώπων και να προβληματιστούμε σχετικά με τη φαντασιακή και υλική παραγωγή της, ιδίως στην ευρωπαϊκή περιφέρεια.
Ο εκθειασμός της κλασικής αρχαιότητας και η συγκρότηση του νέου κράτους ως κληρονόμου εκείνου του μεγαλείου μέσα από μια διαδικασία γραμμικής συνέχειας είχε ως αποτέλεσμα τη μνημειοποίηση της Ελλάδας. Η κλασική αρχαιότητα απέκοψε την Ελλάδα του 19ου αιώνα από το ιστορικό και κοινωνικό της πλαίσιο, δηλαδή από το πλαίσιο των εθνικιστικών ευρωπαϊκών κινημάτων και την τοποθέτησε σε έναν αποιστορικοποημένο μύθο-χώρο. Το 1821 παρουσιάστηκε ως μοναδική περίπτωση, αφού θεωρήθηκε μια συνέχεια της αέναης πάλης του ελληνικού έθνους ενάντια σε όλους τους άλλους, που το κατέστησε έθνος ανάδελφο.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

• Ο ρόλος των αρχαιοτήτων και της αρχαιολογίας στη διαμόρφωση του ελληνικοὐ έθνους και την ίδρυση τού ελληνικού εθνικού κράτους.

• Οι δεσμοί μετοξύ αποικιοκρατικού και εθνικού φαντασιακού.

• Η αρχαιολογική κατασκευή μνημειοποιημένων τοπίων, όπως η Aκρόπολη.

• Ο καίριος ρόλος σημαντικὡν εθνικών αρχαιολόγων, όπως του ανασκαφέα του λεγόμενου τάφου του Φιλίππου Β' τής Μακεδονίας, Μανόλη Ανδρόνικου.

• Ο ρόλος, τον οποίο διαδραμάτισε η αρχαιολογία στη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά.

• Η χρησιμοποίηση της κλασικής αρχαιότητας στο αναμορφωτικό εγχείρημα της Μακρονήσου και

• Η διαμάχη για τα μάρμαρα του Παρθενώνα.

Το Έθνος και τα ερείπιά του έχει τιμηθεί με το Βραβείο Edmund Keeley (2009) και είχε συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα (8 τίτλοι) του Βραβείου Runciman (2008).
 
Κριτικές:

«Δε χωράει αμφιβολία ότι το Έθνος και τα ερείπιά του θα καταστεί απαραίτητο ανάγνωσμα για όσους ενδιαφέρονται για τις βαθύτερες κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις της ιστορίας της αρχαιολογίας […] Ο Χαμηλάκης μάς δίνει την πλέον οξυδερκή και διεισδυτική ανάλυση του νεωτερικού κοινωνικού πλαισίου της ελληνικής αρχαιολογίας απ’ όσες έχουν γραφτεί μέχρι σήμερα, παρέχοντας συγχρόνως ένα πολύτιμο υπόδειγμα για όσους σκοπεύουν να επιδοθούν σε ανάλογες έρευνες οπουδήποτε αλλού στον κόσμο».
Neil Silberman, American Anthropologist
 
«Το βιβλίο αυτό πρέπει να γίνει ασμένως δεκτό για τη στέρεη θεμελίωση που παρέχει σε γεγονότα τα οποία τείνουν είτε να αγνοούνται είτε να εκλαμβάνονται ως δεδομένα, τόσο από τους επιστήμονες αρχαιολόγους, όσο και από τα εκατομμύρια των επισκεπτών που συρρέουν κάθε χρόνο στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας […] Ο Χαμηλάκης επιχειρεί να μας κάνει να δούμε μέσα από νέο πρίσμα το έθνος, τα ερείπιά του, και τη μεταξύ τους σχέση, και το κατορθώνει με εντυπωσιακό τρόπο».
Roderick Beaton, Times Literary Supplement
 
«To Έθνος και τα ερείπιά του κομίζει μια πρωτότυπη νέα φωνή και θεώρηση […] Ο Χαμηλάκης αμφισβητεί από μια νέα σκοπιά τους υπεραπλουστευτικούς διαχωρισμούς μεταξύ νεωτερικού και προνεωτερικού […] Είναι ένας καταρτισμένος συγγραφέας, και η θαυμαστά δομημένη επιχειρηματολογία του αξίζει να τύχει προσοχής […] ενός αναγνωστικού κοινού πολύ ευρύτερου από εκείνο των ειδικών».
Michael Herzfeld, Journal of the Royal Anthropological Institute

Συγγραφέας: Γιάννης Χαμηλάκης
Εκδότης: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου
Σελίδες: 384

"ΑΓΙΟ ΦΩΣ": ΤΟ ΠΛΗΡΩΝΟΥΜΕ ΑΚΡΙΒΑ ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΣ "ΦΩΤΙΣΕΙ"

Τα τελευταία χρόνια κάθε Σάββατο πριν την Κυριακή του Πάσχα μεταφέρεται αεροπορικώς στην Ελλάδα το λεγόμενο «Άγιο φως» από την Ιερουσαλήμ και γίνεται δεκτό με τιμές αρχηγού κράτους.
Ανεξάρτητα αν κάποιος είναι πιστός ή όχι αντιλαμβάνεται ότι η αεροπορική μεταφορά του «Αγίου φωτός» είναι μία μη απαραίτητη πολυτέλεια. Η μη αναγκαιότητά της καταδεικνύεται από το γεγονός ότι για πρώτη φορά αυτό συνέβη μόλις το 1988 με πρωτοβουλία ιδιώτη, αφού μέχρι τότε το «Άγιο φως» μεταφερόταν με πλοίο. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας (24-04-2005, http://archive.enet.gr/online/online_te ... d=10118144) ο συγκεκριμένος ιδιώτης είχε αναλάβει τη μεταφορά μέχρι και το 2000 (με εξαίρεση το 1998).
Από το 2002 το Ελληνικό κράτος (και πιο συγκεκριμένα το Υπουργείο Εξωτερικών) ανέλαβε την οργάνωση αλλά και το οικονομικό κόστος της αεροπορικής μεταφοράς του «Αγίου φωτός» με ειδική πτήση και το υποδέχεται με τιμές αρχηγού κράτους στην Αθήνα. Από την Αθήνα το «Άγιο φως» μεταφέρεται πάλι με ειδικές πτήσεις της πολιτικής και πολεμικής αεροπορίας σε διάφορες Μητροπόλεις ανά την Ελλάδα που σημαίνει ακόμα μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση.
Σε μία περίοδο που ο Έλληνας φορολογούμενος δοκιμάζεται από ανεργία, βαρύτατη φορολογία, συμπίεση του πραγματικού του εισοδήματος, περικοπές σε μισθούς και συντάξεις, θεωρούμε αδιανόητο να δίνεται έστω κι ένα ευρώ για τη μεταφορά του «Αγίου φωτός» από το Ελληνικό Κράτος και κατ' επέκταση τον Έλληνα φορολογούμενο.
Zητάμε από τα αρμόδια υπουργεία (α. Εξωτερικών, β. Παιδείας, Θρησκευμάτων, Αθλητισμού και Πολιτισμού, γ. Εθνικής Άμυνας, δ. Οικονομικών) να ενημερώσουν τον Έλληνα φορολογούμενο πόσο έχει κοστίσει στο Ελληνικό Κράτος η μεταφορά του «Αγίου φωτός» στην Ελλάδα και η διανομή του στις ανά τη χώρα Μητροπόλεις από το 1988 μέχρι σήμερα. Ειδικότερα για:
1. Το κόστος της ειδικής πτήσης για τη μεταφορά του Υπουργού Εξωτερικών και των άλλων επιβατών της πτήσης προς την Ιερουσαλήμ και πίσω.
2. Το κόστος διαμονής των παραπάνω και άλλα έξοδα διαβίωσης.
3. Το κόστος των αγημάτων και άλλων τελετών και εκδηλώσεων κατά την υποδοχή του «Αγίου φωτός».
4. Το κόστος των ειδικών πτήσεων (με αεροπλάνα της πολιτικής και πολεμικής αεροπορίας) για τη διανομή του «Αγίου φωτός» στις Μητροπόλεις της χώρας.
5. Το κόστος άλλων σχετικών με τη μεταφορά και διανομή του «Αγίου φωτός» εξόδων.
Τέλος ζητάμε την κατάργηση της μεταφοράς και διανομής του «Αγίου φωτός» με έξοδα του Ελληνικού Κράτους.
Από εδώ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΟΥΡΓΙΕΣ ΑΦΗΣ "ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΟΣ"

Το άγιο φως δεν ήταν πρωτότυπη ιδέα των ορθοδόξων ρωμιών ιεραρχών. Υπάρχουν αναφορές προγενέστερων αφών αγίων φώτων από καθολικές καλόγριες στη Γαλλία, αλλά κι από ιερείς αρχαίων ναών, που πλούτιζαν μετερχόμενοι παρόμοιων πρακτικών.

Το άγιο φως της αγίας Ραδεγόνδης

Η Ραδεγόνδη, σύζυγος του βασιλιά της Γαλλίας Κλοταίρου, αγία της Καθολικής Εκκλησίας, έκτισε το 569 μ.Χ. στην πόλη Πικταύϊο (Poitiers) μοναστήρι καλογριών, στο οποίο και μόνασε. Επιθυμούσα να καταστήσει το μοναστήρι αξιοσέβαστο, το στόλισε με πολλά τεμάχια πτωμάτων αγίων (λείψανα), μετακομισμένα από την Ανατολή. Από τον τότε αυτοκράτορα Ιουστίνο έλαβε δώρο μέρος του τιμίου ξύλου. Δεν αρκέστηκε όμως σε αυτά η Ραδεγόνδη, αλλά θέλησε να γίνονται και θαύματα στο μοναστήρι της. Ένα από αυτά ήταν το άγιο φως, το οποίο όμως δεν άναβε Μ. Σάββατο αλλά Μ. Παρασκευή.

Παρόμοιο με το «θαύμα του αγίου φωτός» γινόταν, όχι στην Ιερουσαλήμ από ορθόδοξους πατριάρχες, ούτε το Μ. Σάββατο, αλλά από καθολικές καλόγριες κατά τη Μ. Παρασκευή σε μοναστήρι της Γαλλίας, ύστερα από ιδέα της εικονιζόμενης -με το δικό της «Άγιο Φως» αγίας Ραδεγόνδης, όταν «ουδέ τόνομα ακόμη του Αγίου Φωτός εγνωρίζετο εις την Ιερουσαλήμ ουδ’ εις όλην την Ανατολήν». («Διάλογος περί του Αγίου Φωτός», από τα «Άπαντα» του Αδ. Κοραή του Γ. Βαλέτα, εκδόσεις «Δωρικός».)

Άγιο Φως σε ναό της Αφροδίτης

Ακόμη παλαιότερη μηχανουργία του αγίου φωτός διασώζεται από το ρωμαίο ιστορικό του ε΄αι. μ.Χ. Ζώσιμο. (Ο Ζώσιμος υποστήριζε, ότι η παρακμή της αυτοκρατορίας ήλθε λόγω τιμωρίας των θεών, επειδή οι άνθρωποι εγκατέλειψαν την αρχαία εθνική θρησκεία.) Στο Πρώτο Βιβλίο (κεφ. 58) της «Νέας Ιστορίας» του ο Ζώσιμος ιστορεί με ευλάβεια (ως εθνικός) φαινόμενο σε ναό της Αφροδίτης κοντά στην Ηλιούπολη της Συρίας, όπου εμφανιζόταν πυρ στον αέρα, πότε σφαιροειδές, πότε δε σε σχήμα λαμπάδας. Αναφέρει επίσης, ότι οι ιερείς θησαύριζαν με το χρυσάφι, το ασήμι και τα υφάσματα, που έφερναν οι επισκέπτες του ναού. («Άφακα χωρίον εστίν μέσον Ηλιουπόλεώς τε και Βύβλου, καθ’ ο ναός Αφροδίτης Αφακίτιδος ίδρυται· τούτου πλησίον λίμνη τις έστιν εοικυία χειροποιήτω δεξαμενή κατά μεν ουν το ιερόν και τους πλησιάζοντας τόπους πυρ επί του αέρος λαμπάδος η σφαίρας φαίνεται δίκην, συνόδων εν τω τόπω χρόνοις τακτοίς γινομένων, όπερ και μέχρι των καθ’ ημάς εφαίνετο χρόνων. Εν δε τη λίμνη εις τιμήν της θεάς δώρα προσέφερον οι συνιόντες εκ τε χρυσού και αργύρου πεποιημένα, και υφάσματα μέντοι λίνου τε και βύσσου και άλλης ύλης τιμιωτέρας.»)

Ορισμός του «θαύματος του Αγίου Φωτός»: Κάθε -γήινο- χρόνο στις 12 η ώρα το πρώτο Σάββατο μετά την πρώτη πανσέληνο μετά την γήινη εαρινή ισημερία (Μ. Σάββατο) σε ένα υπόγειο κουβούκλιο μιας πόλης (Ιερουσαλήμ) ενός μικρού πλανήτη (Γη), σε ένα από τα εκατομμύρια ηλιακά συστήματα, ενός από τους άπειρους γαλαξίες, ο δημιουργός -σύμφωνα με τη χριστιανική αντίληψη- του Σύμπαντος ανάβει ένα φως ενάντια στους φυσικούς νόμους, τους οποίους ο ίδιος έχει θέσει.

Το σύγχρονο κράτος της Ρωμιοσύνης μεταφέρει κάθε χρόνο με ειδική πτήση από την Ιερουσαλήμ στην Αθήνα λαμπάδα αναμμένη από εκείνο το φως, την οποία υποδέχεται και της απονέμει τιμές αρχηγού κράτους.

Άγιο Φως σε ναούς της Λυδίας

Ο Παυσανίας στα «Περιηγητικά» του (Βιβλ. 5, 27.5) κάνει λόγο για ναούς της Λυδίας, όπου οι ιερείς άναβαν τα ξύλα για τις θυσίες με αόρατο πυρ. Υπήρχε οίκημα με βωμό με τέφρα, στο οποίο, αφού έβαζε ξύλα και τιάρα στο κεφάλι, έμπαινε ο ιερέας, κι αφού έκανε επίκληση στους θεούς, άναβε χωρίς χρήση πυρός τα ξύλα με περιφανή φλόγα. («Έστι γαρ Λυδοίς επίκλησιν Περσικοίς ιερά εν τε Ιεροκαισαρεία καλουμένη πόλει και εν Υπαίποις, εν εκατέρω δε των ιερών οίκημά τε και εν τω οικήματί εστιν επί βωμού τέφρα· χρόα δε ου κατά τέφραν εστίν αυτή την άλλην. εσελθών δε ες το οίκημα ανήρ μάγος και ξύλα επιφορήσας αύα επί τον βωμόν πρώτα μεν τιάραν επέθετο επί τη κεφαλή, δευτέρα δε επίκλησιν ότου δη θεών επάδει βάρβαρα και ουδαμώς συνετά έλλησιν· επάδει δε επιλεγόμενος εκ βιβλίου· άνευ τε δη πυρός ανάγκη πάσα αφθήναι τα ξύλα και περιφανή φλόγα εξ αυτών εκλάμψαι».)

Από αυτές τις διαχρονικές μηχανουργίες των ιερέων με τις αφές των διαφόρων αγίων φώτων θα κρατήσω τον παραπάνω χαρακτηρισμό του Παυσανία, πως όλα αυτά τα τεχνάσματα είναι «βάρβαρα και ουδαμώς συνετά έλλησιν».
Από εδώ

  

To παραπάνω κείμενο βρίσκεται στο βιβλίο τού Γρ. Καμπούρογλου «Μνημεία της Ιστορίας των Αθηνών», στο οποίο ο εξ Αθηνών πατριάρχης Ιεροσολύμων, Εφραίμ, παραδέχεται και καραγγέλλει, πως το ονομαζόμενο «Άγιο Φώς» δημιουργείται από τούς ανθρώπους και μάλιστα αποκαλύπτει, ότι, επειδή αυτός δεν αρεσκόταν σε τέτοιες «μηχανουργίες», τον καθαίρεσαν. (Διαμαντής Βάγιας).
Από εδώ 

ΟΙ ΦΩΤΟΠΟΙΟΙ, ΤΑ ΕΞ ΟΥΡΑΝΟΥ ΨΕΥΔΟΚΑΤΕΒΑΤΑ ΦΩΤΑ ΚΑΙ Ο ΑΓΕΛΑΙΟΣ ΛΑΟΣ 

Ξένοι περιηγητές περασμένων αιώνων περιγράφουν το «θαύμα» της αφής του αγίου φωτός με... τσακμακόπετρες

Η  περίφημη τελετή τής «θαυματουργού» καθόδου τού θείου φωτός από τον ουρανό στο κουβούκλιο του αγίου τάφου αποτελούσε επί αιώνες ένα συναρπαστικό λαϊκό πανηγύρι μέσα στο ναό τής Ανάστασης. Κατά τους μέσους χρόνους, εξ αιτίας τού πνευματικού σκοταδισμού, των φανατισμών και της βασιλείας των δεισιδαιμονιών, η τελετή είχε προσλάβει μορφή λαϊκών παρακρούσεων.

Οι καθολικοί κατηγορούσαν τους ορθοδόξους για ανίερη σκηνοθεσία και βαρβαρότητα. Δεν είχαν, φυσικά, άδικο. Ψευδόθρησκοι κληρικοί εκμεταλλεύονταν επί αιώνες την αμάθεια καi την πίστη των χριστιανών. Αλλά εφευρέτες τού εθίμου υπήρξαν οι ίδιοι οι Φράγκοι. Επί Καρλομάγνου, τα προσοδοφόρα προσκυνήματα των Αγίων Τόπων είχαν παραδοθεί από τους άραβες τού Ααρούν ελ Ρασήντ στους παπικούς μοναχούς. Ύστερα όμως από τον θάνατο τού Χαλίφη (809) και τού Καρόλου (814), τα οικονομικά προνόμια των φραγκοπατέρων καταργήθηκαν. Τότε ακριβώς οι παπικοί καλόγεροι επινόησαν το ψευτοθαύμα.

Το 1118 ο Σαλάχ ελ Ντήν παραχωρεί τα προσκυνήματα στην Ανατολική Εκκλησία, που κληρονόμησε τη χρυσοτόκο τελετή και αξιοποίησε με τον ίδιο τρόπο την αγαθότητα, την αμάθεια, την ευπιστία και την ευλάβεια των ορθοδόξων. Οι αγιοταφίτες είχαν γίνει μάστιγα, απομυζούσαν τους χριστιανούς και καλλιεργούσαν την πνευματική τύφλωση και εκβαρβάρωση των θρησκόληπτων και απλοϊκών «χατζήδων».

Οι ιεράρχες με το τσακμάκι

Το 1561 ταξίδεψε στην Παλαιστίνη ο Γάλλος κληρικός Doubdan. Τo κεφάλαιο 40 τού χρονικού του (Voyage de la Terre Sainte, contenant une véritable description des Lieux plus consìdérables que notre Seigneur a sanctifié de sa présence, Paris, 1666) αναφέρεται στην περιλάλητη τελετή του Μεγάλου Σαββάτου, που παρακολούθησε ο ίδιος στο ναό της Αναστάσεως. Ο Doubdan γράφει, ότι «οι σχισματικοί ιεράρχες της Ανατολής ανάβουν τη λυχνία του αγίου τάφου με το τσακμάκι».

Όπως αναφέρουν πολλοί αξιόπιστοι συγγραφείς, εξηγεί o  φανατικός καθολικός γάλλος περιηγητής, κάθε χρόνο, κατά τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου, ενώ οι χριστιανοί προσεύχονται με ευλάβεια, μια ουράνια φλόγα κατεβαίνει, αθέατη στον άγιο τάφο και ανάβει τα καντήλια, όχι μόνο του ιερού αυτού χώρου, αλλά και τα καντήλια όλου του ναού. «Με θαυμασμό και έκπληξη έβλεπαν οι χριστιανοί το ουράνιο φως να πετάει από καντήλι σε καντήλι και να τ΄ ανάβει το ένα υστέρα από το άλλο. Αλλά, όπως βεβαιώνουν άλλοι συγγραφείς, το θαύμα σταμάτησε εδώ και τριακόσια ή τετρακόσια χρόνια.» (Αφελέστατα ο γάλλος κληρικός ισχυρίζεται, ότι το θαύμα σταμάτησε μετά τις Σταυροφορίες, όταν δηλαδή οι Φράγκοι μοναχοί έχασαν τον έλεγχο των προσκυνημάτων τής Ιερουσαλήμ. Γενονός είναι, ότι επί φραγκικού ελέγχου των προσκυνημάτων της Ιερουσαλήμ, κατά τον 8ο αιώνα, ο σουλτάνος της Αιγύπτου και αυθέντης τής Παλαιστίνης, Χακίμ Μπάμρ Αλλάχ, πρόσταξε την κατασκαφή του ναού, όταν οι δυτικοί μοναχοί καθιέρωσαν το θαύμα του αγίου φωτός (Ι.L. Moshem, De Lum Sanct. Sepul. IB΄ σελ. 261).

«Παρ΄ όλα αυτά οι πανούργοι σχισματικοί ανατολικοί ιεράρχες ανάβουν κρυφά τη λυχνία του Αγίου Τάφου με τσακμάκι και αφήνουν να πιστεύουν οι χριστιανοί, ότι το φως κατέβηκε αθέατο από τον ουρανό, ώστε να τρέχουν οι προσκυνητές στην Ιερουσαλήμ από όλα τα σημεία του κόσμου».   

Ακολουθεί μιά πραγματικά συναρπαστική περιγραφή της τελετής και των «αγρίων» εκδηλώσεων των πιστών γύρω από το κουβούκλιο του αγίου τάφου: «Το μεσημέρι τού Μεγάλου Σαββάτου, 27 Απριλίου 1651, μπήκαμε στο ναό του αγίου τάφου μαζί με τέσσερες ως πέντε χιλιάδες άτομα όλων των εθνών. Ανεβήκαμε αμέσως στο θεωρείο της ροτόντας του ναού, για να παρακολουθήσουμε με άνεση την τελετή. Ένα μέρος των γυναικών ανέβηκε στην αρμένικη πλευρά της ροτόντας και οι άλλες αραδιάστηκαν πάνω στις εξέδρες, που είχαν στηθεί γι΄ αυτό το σκοπό λίγο πιό κάτω...

» Όσο περισσότεροι έμπαιναν, τοσο πιό γρήγορα έτρεχαν και τόσο δυνατότερα ξεφώνιζαν, υψώνοντας τα χέρια και λαμπάδες προς τον ουρανό... Οι γυναίκες από την πλευρά τους ξεφώνιζαν θρηνώντας σπαρακτικά κι αναστενάζοντας. Ύψωναν τα χέρια και τα βλέμματα ψηλά κι έκαναν τέτοιες χειρονομίες, που νόμιζες, πως έβλεπαν ν΄ ανοίγουν τα ουράνια και να κατεβαίνει το φως πάνω στις κεφαλές τους. Άλλες τέντωναν τα χέρια τους σαν να το προκαλούσαν ναρθεί κι άλλες έδειχναν σαν να το είδαν, σαν να το άγγιξαν, σαν να το άρπαξαν και το έκρυψαν στον κόρφο τους...   

» Ακόμα και οι άπιστοι (οι τούρκοι φρουροί) χλεύαζαν βλέποντας αυτούς τους βαστάζους και διαπιστώνοντας, πως όλα αυτά είναι παραφροσύνη και απάτη. Αυτό το ωραίο παιγνίδι κράτησε γύρω στις τρεις ώρες. Βλέποντας το πλήθος, ότι ο θεός δεν εισάκουε τις δεήσεις του και ότι το ουράνιο φως δεν εννοούσε να φανεί, άλλοτε παραληρούσε από ιερή έξαρση και οργή κι άλλοτε στεκόταν θλιμμένο και απελπισμένο. Αλλά οι δρομείς, όπως γίνεται με τις επιδείξεις στα πανηγύρια, κεντούσαν το ζήλο των άλλων. Ξεφώνιζαν “Ελέησον” κι αμέσως όλοι μ΄ ένα στόμα ξελαρυγγιάζονταν επαναλαμβάνοντας την κραυγή. Έτρεχαν, έτρεχαν μετά μανίας, αγκομαχώντας, εξαντλημένοι. Κι αν μια στιγμή κόνταιναν ξεψυχισμένοι το βήμα, οι άλλοι ρίχνονταν επάνω τους, τους κυνηγούσαν χτυπώντας τους με σκοινιά και ραβδιά, για να ζωντανέψουν, να τρέξουν πιο ζωηρά, πιο θαρραλέα, πιστεύοντας, πως με τις κραυγές και το σάλο θα εξαναγκάσουν τον oυρανό να στείλει, επί τέλους, το ιερό φως.

» Αλλά το πιο παράξενο, εκείνο που μ΄ έκανε να σαστίσω, ήταν το περιστατικό με τα έξη περιστέρια, που είχαν τις φωλιές τους στο θόλο του ναού. Τρομαγμένα από τη θύελλα της οχλοβοής και το ποδοβολητό άρχισαν να φτεροκοπάνε πέρα δώθε στην εκκλησία. Οι φτωχές κι αθώες γυναικούλες πίστεψαν, πως τα περιστέρια ήταν οι προπομποί του Άγιου Πνεύματος, το μήνυμα, ότι όπου νάναι κατεβαίνει το άγιο φως. Δυνάμωσαν λοιπόν τους αναστεναγμούς και τις δεήσεις, με χειρονομίες τόσο απλοϊκές, που σού ΄ρχονταν γέλια».

Το κουβούκλιο του παναγίου τάφου μέσα στον ναό της Αναστάσεως στην Ιερουσαλήμ, όπου ο πατριάρχης ανάβει εν κρυπτώ το «άγιο φως». Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ξένων περιηγητών των περασμένων αιώνων, το φώς άναβε με τσακμακόπετρα. Στις μέρες μας ίσως ανάβει με zippo, με απλές πάντως μεθόδους· δεν χρειάζονται οι χημικές μέθοδοι, που κάθε χρόνο παραμονές Πάσχα υποστηρίζουν από τηλεοράσεως διάφοροι “ερευνητές”.

Ο αρχιερεύς, τον πυρίτην παίων και ο αγελαίος λαός

Το ψευδοθαύμα του Αγίου Τάφου απασχολούσε επί αιώνες τον χριστιανικό κόσμο: κληρικούς, θεολόγους και λογίους. Υπήρχαν οι σκοταδιστές ιερωμένοι, που υπεραμύνονταν της πανουργίας των αγιοταφιτών, αλλά και θεολόγοι, που στιγμάτιζαν το «θαυματούργημα», επειδή ατίμαζε τη θρησκευτική πίστη και εξαχρείωνε τον απαίδευτο λαό.

Το 1775 ο Ελευθέριος Μιχαήλος ο Λαρισαίος ρωτούσε τον κληρικό Νικηφόρο Θεοτόκη: «Αληθές ή πλάσμα το εν θεοδέγμονι τού Σωτήρος Τάφω κατά την κυριώνυμον του Πάσχα ήμέραν φως;»

Ο Θεοτόκης απαντά, ότι οι αρχιερείς ανάβουν το φως στο κουβούκλιο και δικαιολογεί την εξαπάτηση των πιστών με το φόβο μήπως η αποκάλυψη της αλήθειας εξαγριώσει το τυφλωμένο πλήθος των χριστιανών;

«Ουκ απ΄ ουρανού κατέρχεται, ουδ΄ από του τάφου αναβλύζει, αλλ΄ ο επί την διακονίαν ταύτην ταχθείς αρχιερεύς εν τω λεγομένω εισελθών κουβουκλίω, τον πυρίτην παίων (σ.σ. = κτυπάει), πυρ εξάγει επάνω του ζωοδόχου τάφου, είτα εφάψας τας εν τω τάφω πρότερον τριβείσας λαμπάδας κρατών εξέρχεται και το φως μεταδίδωσιν ως ηγιασμένον τη επαφή και προσαύσει του παναγίου τάφου. Και ο μεν αγελαίος λαός εκ του τάφου το φως ανάβλυσαν νομίζει, ουδείς δ΄ αυτώ τουναντίον ειπείν θαρσεί, δεινόν τι παθείν δεδιττόμενος». (Κ. Διοβουνιώτη, Περί του εν Ιεροσολύμοις αγίου φωτός. (Επετ. Εταιρ. Βυζ. Σπ., τόμ. Β΄, σελ. 3-19, όπου και πραγματεία του Νεόφυτου Καυσοκαλυβίτου «Περί του Επιταφίου Φωτός»).

 

Αφορισμός των επικριτών του «θαύματος»

Στις επικρίσεις των φωτισμένων της τουρκοκρατίας για το ψευδοθαύμα των αγιοταφιτών, απάντησε το 1727 ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Παΐσιος με αφορισμό:

«Όσοι δε χριστιανοί, ιερωμένοι η λαϊκοί... εμποδίζουσι και αποκόπτουσι με ματαιολόγους φλυαρίας και ψυχρολογίας, ή με κανένα άλλον τρόπον σατανικής απάτης τους χριστιανούς από το να πηγαίνωσιν εις προσκύνησιν του Αγίου Τάφου και να δίδωσιν εις αυτόν έλεημοσύνην και αφιερώματα, και γίνονται αίτιοι, εις αυτούς μεν ζημίας και βλάβης ψυχικής, εις δε τον άγιον τάφον προξενούσι την στέρησιν της ελεημοσύνης των προσκυνητών χριστιανών· οι τοιούτοι αν δεν παύσωσιν εις το έξης από την τοιαύτην των σατανικήν και ολέθριον ανευλάβειαν και απιστίαν και κακοβουλίαν, αφωρισμένοι είησαν κ.λπ.».

Αδ. Κοραής:

«Τα εξ ουρανού ψευδοκατέβατα φώτα»

Ήρθε ύστερα ο Κοραής με τον καταλυτικό «Διάλογο περί του εν Ιεροσολύμοις Αγίου Φωτός» να τους στηλίτευσει θαρραλέα. Ονειδίζει και κατηγορεί τους αγιοταφίτες για αγυρτεία, που δημιουργεί ψυχώσεις με τα «εξ ουρανού ψευδοκατέβατα φώτα» και παρασύρει αντιχριστιανικά και αντεθνικά στρατιές προσκυνητών στο σκοτάδι τής δεισιδαιμονίας. Ένα απόσπασμα του διαλόγου:

Φώτιος: ...Πονηροί και γόητες άνθρωποι, υποκριταί, ψευδολόγοι, πλανώντες τους ανθρώπους με δαιμονικάς διδασκαλίας, πλεονέκται εμπορευόμενοι τους χριστιανούς με πλαστούς λόγους, με μύθους γραώδεις, με ψευδή θαύματα, διά να τρέφωσι τάς καθημερινάς τρυφάς και να πληρώνωσι τάς ηδονάς των... Δεν σε λανθάνει βέβαια πόσαι χιλιάδες προσκυνητών υπάγουν κατ΄ έτος εις την Ιερουσαλήμ και πόσας μυριάδας γροσιών εξοδεύει καθείς εξ αυτών, διά να αξιωθεί να ίδει το άγιον φως.

Καλλίμαχος: Έχεις δίκαιον. Πιθανόν, ότι πολλαί χιλιάδες αργυρίων δαπανώνται ματαίως εις αυτό.

Φώτιος: Πρόσθες και όσας εξοδεύουν οι ταλαίπωροι Γραικοί εις τα σπαρμένα καθ΄ όλην την Ασιανήν και Ευρωπαίαν Ελλάδα μετόχια των Αγιοταφιτών δια την προς το άγιον φως ευλάβειαν.

Καλλίμαχος: Αν προσθέσεις και ταύτα, γίνονται νομίζω πολλότατα εκατομμύρια γροσίων.

Φώτιος: Ω μωρία! Ω τυφλότης! Άρα εσυλλογίσθησαν ποτέ πόσην ζημίαν προξενούν εις το γένος, γενόμενοι εμπόδιον της προκοπής και της ευδαιμονίας των ελλήνων;

Ο Κοραής λοιδωρεί ακόμη και των «χατζήδων» της τουρκοκρατίας την έπαρση και των συμπολιτών τους το θαυμασμό. Πραγματικά το προσκύνημα στον άγιο τάφο, ταξίδι δύσκολο πάντοτε και δαπανηρό, αποτελούσε μέγιστο τίτλο τιμής και ευγενείας. Αμείλικτος και μαστιγωτικός ο Κοραής γράφει στα Προλεγόμενα του Βεκκαρία: «Πώς και αυτόν τον Χατσήν; Επειδή και αυτός εφαντάζετο την προσκύνησιν του αγίου τάφου, ως θρησκευτικήν ευγένειαν κι εκαταφρόνει τον, όστις δεν είχε τέσσαρας ή πέντε χιλιάδες γροσίων να καταχωνεύσει εις των αγιοταφιτών τους φάρυγγας.»

H χρεωκοπημένη Ρωμιοσύνη δεν έχει χρήματα να πληρώσει τις συντάξεις, έχει όμως χρήματα, για να ναυλώνει κάθε χρόνο ειδικές πτήσεις από και προς την Ιερουσαλήμ για την παραλαβή του «αγίου φωτός» και πάμπολλες εσωτερικές πτήσεις πολιτικών αεροσκαφών, μεταγωγικών αεροσκαφών C 130 του Στρατού, καθώς και ελικοπτέρων της Πολεμικής Αεροπορίας, για τη μεταφορά του σε όλα τα απομακρυσμένα σημεία της θεοκρατούμενης βυζαντινής της επικράτειας. Στη φωτογραφία σύσσωμη η θρησκευτική, πολιτική και στρατιωτική ηγεσία υποδέχεται στο αεροδρόμιο με τιμές αρχηγού κράτους το "άγιον φως".

Η «χειροποίητος μηχανουργία»

με τις τσακμακόπετρες των «φωτοποιών»

Το 1815, ο γραμματέας της αγγλικής πρεσβείας, William Turner, πραγματοποίησε ταξίδι στην Παλαιστίνη. Στις 29 Απριλίου, τη νύκτα του Μεγάλου Σαββάτου, παρακολούθησε στο ναό του αγίου τάφου, στα Ιεροσόλυμα, το περίφημο θρησκευτικό έθιμο του αγίου φωτός:

«Μπήκαμε με δυσκολία στο ναό. Προπορευόταν ο γενίτσαρός μας κρατώντας ένα κουρμπάτσι με πολλά δερμάτινα λουριά. Χτυπούσε από δω κι από κει, μ΄ όλο που δεν υπήρχε ανάγκη, για να μας ανοίξει δρόμο. Ο ναός ήταν κατάμεστος από προσκυνητές και θεατές, το λιγώτερο 7.000. Μάταια προσπαθούσε ο αγάς, που στεκόταν στην είσοδο με 40-50 στρατιώτες, να κράτησει την τάξη χτυπώντας αλύπητα με το βούρδουλα. Μέσα στο χώρο του ναού είχαν στηθεί παζάρια με ψωμιά, λαχανικά, φρούτα, κομποσκοίνια, σταυρούς κ.λπ.. Είδα πολλούς προσκυνητές να παζαρεύουν και να ορκίζονται για ένα παρά σε απόσταση 20 μέτρων από τον τάφο του Χριστού».

Ο γενίτσαρος άνοιξε βίαια πέρασμα ανάμεσα στο πλήθος ως την εξέδρα των ρωμαιοκαθολικών μοναχών, αλλά μαζί εισόρμησαν πολλά τουρκόπουλα, παιδιά τού καδή και τού μουφτή. Κοντά τους τρύπωσαν κι άλλοι λέγοντας πως είναι υπηρέτες τους. Οι μοναχοί δεν μπορούσαν να εμποδίσουν την είσοδό τους, γιατί φοβόνταν μήπως προσβάλουν τις Αρχές. Ο Turner έδωσε μάχη να βρει μιά καλή θέση απωθώντας Τούρκους στρατιώτες και προκαλώντας επεισόδιο.

«Τι θέαμα ήταν αυτό. Οι εξέδρες των ελλήνων και των αρμενίων ήταν γεμάτες γυναίκες, που είχαν τα μάτια στυλωμένα στον άγιο τάφο και σταυροκοπιόνταν αδιάκοπα. Ολόκληρη η εκκλησία και κυρίως το τμήμα γύρω από τον άγιο τάφο ήταν πήχτρα από πιστούς, άντρες και γυναίκες, που κραύγαζαν, έψελναν και πάλευαν σκληρά να ζυγώσουν το Κουβούκλιο, ενώ τούρκοι στρατιώτες τους απωθούσαν χτυπώντας τους με βούρδουλα. Είδα το αυτί ενός προσκυνητή να κόβεται σύρριζα. Ο χώρος πλάι στα παράθυρα κατεχόταν από τους πλουσιότερους προσκυνητές, που πλήρωναν στους έλληνες και τους τούρκους 200 καί 300 τσεκίνια. Μιά γριά είχε εγκατασταθεί στην είσοδο του ναού από το πρωί της Παρασκευής -όπως μου είπε ένας καλόγερος- πληρώνοντας δύο τάληρα. Ένας κενός χώρος είχε δημιουργηθεί γύρω από το Κουβούκλιο κι εκεί οι  προσκυνητές, ο ένας απάνω στους ώμους του άλλου έψελναν τροπάρια. Ομάδες από δέκα ή δώδεκα πιστούς έτρεχαν γύρω-γύρω γκρεμίζοντας όποιον έβρισκαν μπροστά τους καί ουρλιάζοντας.

» Οι αρχιεπίσκοποι των ελλήνων και των αρμενίων βρίσκονταν κλεισμένοι από τις 10 στο κουβούκλιο μαζί με ένα τούρκο, πληρωμένο για να βεβαίωσει, πως το φως κατέβηκε με τρόπο θαυμαστό από τον ουρανό ή τουλάχιστον να κρατήσει το στόμα του κλειστό. Πρίν μπουν στο κουβούκλιο έγινε επιθεώρηση και έσβησαν όλα τα καντήλια. Ο τούρκος, όπως έμαθα, είπε, ότι είχαν μαζί τους τσακμακόπετρες. («Χειροποίητον μηχανουργίαν» αποκαλούσε την τελετή του φωτός ο πατριάρχης Ιεροσολύμων, Εφραίμ ο εξ Αθηνών, και τους πρωτοστάτες «φωτοποιούς». Δημ. Καμπούρογλου, Μνημεία της Ιστορίας των Αθηναίων, Αθήνα, 1890, τ. Β΄, σελ. 23).

» Στην αρχή σκέφτηκα πως η φλόγα ήταν φωσφορική, για να μη προκαλεί εγκαύματα. Αλλά, όπως διαπίστωσα ήταν κανονική φλόγα και τα λεγόμενα, ότι δεν καίει ήταν παραμύθια των φανατικών».   

Η κωμικοτραγική ωστόσο τελετή, που προκαλούσε την οργή ή τη θυμηδία του περιηγητή μας δεν ήταν εφεύρημα των ελλήνων. Δυτικοί χριστιανοί είχαν σκηνοθετήσει το «θαύμα» πριν από δέκα περίπου αιώνες. Οι έλληνες το κληρονόμησαν με αγαλλίαση, όταν διαδέχτηκαν τους παπικούς στους Άγιους Τόπους. «Αυτή η ευσεβής απάτη», γράφει ο Gibbon, «που πρωτοεπινοήθηκε κατά τον θ΄ αιώνα, ενισχύθηκε ευλαβικά από τους Λατίνους σταυροφόρους και τώρα επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο από τον ελληνικό, αρμενικό και κοπτικό κλήρο μπροστά στους εύπιστους πιστούς, για δικό τους όφελος και για όφελος των τυράννων τους» (The history of the decline and fall of the Roman Empire, Philadelphia, 1868, τ. Ε΄, σελ. 530.)

Δεν χρειαζόταν να δωροδοκηθεί ο Τούρκος «για να κράτησει το στόμα του κλειστό». Η τουρκική εξουσία είχε το ίδιο και μεγαλύτερο από τον κλήρο συμφέρον να διαιωνισθεί η τελετή του αγίου φωτός. Αποτελούσε ευλογία, πραγματικό «θαύμα» για την οικονομία τού τόπου, καθώς συνέρρεαν κάθε χρόνο στην Ιερουσαλήμ χιλιάδες χατζήδες από όλο τον κόσμο. Όλοι αυτοί οι προσκυνητές κουβαλούσαν χρυσάφι.

« Ώρα 2 μπήκε ο διοικητής με τους γραμματικούς και τους υπηρέτες. Οι στρατιώτες κατέφυγαν στην πιό σκληρή βία, για να ανοίξουν πέρασμα. Πήρα θέση στη φράγκικη εξέδρα, όπου είχε τοποθετηθεί ένας κομψός σοφάς. Δύο και πέντε άρχισε η ελληνική πομπή γύρω από το κουβούκλιο. Μέτρησα 37 παπάδες εκτός από τον επίσκοπο, τούς μοναχούς και τις καλόγριες. Έκαναν τρεις φορές το γύρο του κουβουκλίου ψάλλοντας μεγαλόφωνα.

» Καθώς ζύγωνε η στιγμή το πλήθος αναταρασσόταν όλο και πιό πολύ και χυμούσε κατά κύματα προς τα παράθυρα του κουβουκλίου. Ούτε οι προσπάθειες των Τούρκων στρατιωτών και εκείνων που είχαν εξασφαλίσει τις προνομιακές θέσεις μπορούσαν να τους απωθήσουν με όλες τις βλαστήμιες, τους γρόθους και τα λακτίσματα, που επιστράτευαν. Τέλος, στις 2 και 20, η φλόγα πρόβαλε από το παράθυρο του Κουβουκλίου. Μιά τρομερή μυριόστομη κραυγή ενθουσιασμού αντήχησε στο ναό. Μόλις φάνηκε το φως, ένα παιδί, που βρισκόταν πλάι άρπαξε τη λαμπάδα κι άρχισε να τρίβει τη φλόγα στο πρόσωπο του, στο λαιμό, στο κεφάλι με τόση ορμή, που την έσβησε με αποτέλεσμα να ξυλοφορτωθεί από τους διπλανούς του. Οκτώ φορές έδωσαν τη φλόγα από το παράθυρο. Και καθώς όλοι οι πιστοί κρατούσαν στα χέρια δέσμες από τέσσερες, έξη, οκτώ ή δώδεκα λαμπάδες, ανάλογα με το πουγγί τους, σε δέκα λεπτά ολόκληρος ο ναός φωτοβολούσε, φλεγόταν. Πέντε λεπτά αργότερα όλα σχεδόν τα κεριά είχαν σβήσει.

» Αλλά τι ενθουσιασμός! Οι άντρες έσερναν τη φλόγα πάνω τους, στις σκούφιες, στα χερομάντηλα, σταύρωναν το πρόσωπο τους με βαθειά ευλάβεια κιι απίστευτη ταχύτητα. Οι γυναίκες άνοιγαν τον κόρφο τους κι έκαναν το ίδιο. Μόλις καίγονταν λίγο οι λαμπάδες τις έσβηναν και τις έπαιρναν στο σπίτι σαν ιερά κειμήλια. Ειδικοί αγγελιαφόροι, εφοδιασμένοι με φανάρια, περίμεναν στην είσοδο, για να μεταφέρουν το φως στα μοναστήρια της Βηθλεέμ, της Νεκρής θάλασσας κ.ά..

» Όταν έσβησαν τα κεριά ένα σύννεφο καπνού απλώθηκε μέσα στο ναό έτσι, που δεν έβλεπες τίποτα μπροστά σου. Ύστερα από την τελετή η τουρκική φρουρά εγκαταστάθηκε μπροστά στην είσοδο του κουβουκλίου κι όσοι πιστοί ήθελαν να μπουν για να προσκυνήσουν έπρεπε να πληρώσουν κατά τις δύο πρώτες μέρες 80 ως 100 πιάστρα και την τρίτη 10 ως 20».

Ο Turner κατόρθωσε να βγει από το ναό στις 4 το πρωί, γιατί υπήρχε μια μόνο πόρτα και κείνη πολύ χαμηλή.

Από εδώ 

Η ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΡΩΜΙΑΣ

«Δεν είμαι του ανδρός μου,

δεν είμαι του πατρός μου.
 Θέλω να ’μαι ο εαυτός μου»

Αυτό είναι ένα από τα κυρίαρχα φεμινιστικά συνθήματα της Ρωμιοσύνης, το οποίο ακούγεται συχνά τις τελευταίες δεκαετίες, ιδιαίτερα στις 8 Μαρτίου κάθε χρόνου, που έχει καθιερωθεί να γιορτάζεται ως η "Ημέρα της Γυναίκας".

Ξεκίνησε, όταν πρωτοεμφανίστηκε αίτημα από μερίδα γυναικών, να μην παίρνουν το επώνυμο του συζύγου τους κατά την παραδοσιακή τακτική, όταν παντρεύονται, αλλά να κρατάνε το πατρικό τους. Έκτοτε, το σύνθημα αυτό, αποτέλεσε σημαία του ρωμέικου φεμινιστικού κινήματος. Πρόκειται όμως, για ένα ακόμα καραγκιοζιλίκι της Ρωμιοσύνης, των φεμινιστριών της στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ας δούμε γιατί...

Τα επώνυμα των γυναικών στην Ελλάδα είναι στη γενική κτητική (πρωτοτυπία της Ρωμιοσύνης), όχι όμως τυχαία. Προσδιορίζουν αυτόν, που κατέχει τη γυναίκα. Ενώ ο άντρας λέγεται π.χ. Φυλακτός, η γυναίκα δε λέγεται Φυλακτή, αλλά Φυλακτού (του Φυλακτού). 

Και στη μια και στην άλλη περίπτωση λοιπόν, είτε η γυναίκα πάρει το επώνυμο του άντρα της είτε κρατήσει του πατέρα της, το επώνυμό της προσδιορίζει τον αφέντη της. Οποιεσδήποτε φωνές ρωμιών φεμινιστριών είναι αποπροσανατολιστικές, για το θεαθήναι κι εκτός τόπου και χρόνου.

Στις ξένες γλώσσες, το επώνυμο της γυναίκας, μπορεί ενδεχομένως να προέρχεται από τον πατέρα ή το σύζυγο, αλλά δεν υποδηλώνει και κτητικότητα. Η γυναίκα δεν είναι του τάδε (κτήμα). Στην Ελλάδα, ενώ τα ανδρικά επώνυμα είναι στη ονομαστική (με λίγες εξαιρέσεις, όπου υποδηλώνεται ο γιος - Δημητρίου, Ιωάννου κ.λπ.), όλα τα γυναικεία επώνυμα είναι στη γενική (κτητική) και άκλιτα, γιατί οι γυναίκες είναι του πατρός τους ή του συζύγου τους. 

Για παράδειγμα, αν ένας πατέρας έχει επώνυμο π.χ. Ρέτουλας, ο γιος του -έστω Γιώργος- αποκαλείται Γιώργος Ρέτουλας. Το επώνυμό του δηλαδή, υποδηλώνει, ότι πρόκειται για ένα ανεξάρτητο άτομο. Η κόρη -έστω Μαρία- αποκαλείται Μαρία Ρέτουλα. Δεν πρόκειται όμως, για ονομαστική, αλλά για γενική κτητική. Δεν υποδηλώνει δηλαδή το επώνυμο, ότι η γυναίκα είναι αυτόνομη προσωπικότητα, αλλά προσδιορίζει τον αφέντη της (η Μαρία του Ρέτουλα). Αυτό φαίνεται καλύτερα αν τα κλίνουμε:

Ο Γιώργος Ρέτουλας

  του Γιώργου Ρέτουλα
τον Γιώργο Ρέτουλα

Το ανδρικό επώνυμο κλίνεται, όπως το όνομα. Στην περίπτωση της γυναίκας όμως, το επώνυμό της είναι άκλιτο:

     
       Η Μαρία Ρέτουλα (δηλαδή, η Μαρία του Ρέτουλα)
   της Μαρίας Ρέτουλα (της Μαρίας του Ρέτουλα) 
την Μαρία Ρέτουλα (την Μαρία του Ρέτουλα) 

Αν ο Γιώργος Ρέτουλας παντρευτεί, θα εξακολουθήσει να αποτελεί ανεξάρτητη προσωπικότητα. Θα είναι, όπως πριν, ο Γιώργος Ρέτουλας. 

Αν η Μαρία Ρέτουλα παντρευτεί όμως -έστω το Νίκο Λαδά- τότε θα βρεθεί στο δίλημμα: Να συνεχίσει να αποκαλείται Μαρία Ρέτουλα (Μαρία του Ρέτουλα) ή θα αλλάξει αφέντη και θα αποκαλείται Μαρία Λαδά (Μαρία του Λαδά). Ουσιαστικά δηλαδή, όλη αυτή η φασαρία των φεμινιστριών είναι για ποιό αφέντη -τον άντρα ή τον πατέρα- θα έχει η γυναίκα.
Επί πλέον, αν η Μαρία γεννήσει ένα γιο, το επώνυμό του θα είναι Λαδάς. Δηλαδή, ο πατέρας, ο σύζυγος, ακόμα κι ο γιός από βρεφονηπιακή ηλικία, αποτελούν για τη Ρωμιοσύνη ανεξάρτητα άτομα, η ρωμιά όμως γυναίκα, είτε ως κόρη είτε ως σύζυγος είτε ως μητέρα, βρίσκεται πάντα επίσημα υπό την κατοχή κάποιου άντρα.
Όνειρο τής πλειοψηφίας των γυναικών (φεμινιστριών ή μη), είναι να ανέβουν τα σκαλιά τής εκκλησίας και να παντρευτούν με νυφικό, παπά, κουμπάρο κ.λπ.. Εκεί όμως, επισφραγίζεται η υποτέλειά τους κι επισημοποιείται η αλλαγή του αφέντη τους. 

Στην εκκλησία, τη γυναίκα την πηγαίνει ο πατέρας της και την παραδίδει στο γαμπρό, λες και η γυναίκα είναι ένα άβουλο πράγμα. Κι αντί οι γυναίκες να αντιδρούν σε αυτές τις πρακτικές και να μη θέλουν το θρησκευτικό γάμο και τέτοιες εξευτελιστικές μεσαιωνικές παραδόσεις, είναι εκείνες, που πιέζουν στις περισσότερες περιπτώσεις τους μέλλοντες συζύγους τους, τους σέρνουν στις εκκλησίες και τους υποβάλλουν στις ταλαιπωρίες και στα έξοδα του γάμου, ακόμα και στις σημερινές μέρες της πτώχευσης.

Αφού ακούσει η γυναίκα επανειλημμένα στην Ακολουθία του Γάμου, ότι ο άντρας είναι η κεφαλή της, ότι θα πρέπει να τον υπακούει και να υποτάσσεται σ' αυτόν κ.λπ. κ.λπ., σε μια επίδειξη «χαριτωμένης» παραδοσιακής ρωμέικης υποκρισίας, του πατάει το πόδι, όταν ο παπάς πει: «η δε γυνή, ίνα φοβήται τον άνδρα». 

Αχ Ρωμιοσύνη μου, με τις ρωμιές σου - φεμινίστριες ή μη...

Το πλήρες άρθρο εδώ

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

 ΝΑ ΠΑΨΕΙ Η ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΚΑΤΗΧΗΣΗ

Τα κρούσματα άρνησης χορήγησης απαλλαγής από το μάθημα των θρησκευτικών πληθαίνουν. Πολλοί διευθυντές σχολείων, εκμεταλλευόμενοι την ασάφεια των σχετικών εγκυκλίων του Υπουργείου Παιδείας, είτε αποτρέπουν τους γονείς από την άσκηση του δικαιώματός τους, είτε αρνούνται ευθέως να τους το παραχωρήσουν. Το Υπουργείο τηρεί σιγή ιχθύος, δεν εκδίδει διασαφηνιστική εγκύκλιο ούτε επιβάλει πειθαρχικές ποινές στους διευθυντές. Δύο τέτοιες περιπτώσεις έφτασαν πρόσφατα μέχρι τη Βουλή, ωστόσο το Υπουργείο απαντά στα ερωτήματα των βουλευτών με παραπομπές στη διαδικασία, χωρίς να παίρνει θέση ούτε να αναλαμβάνει δράση για τα συγκεκριμένα περιστατικά. Η μόνη λύση για τους γονείς είναι πλέον η δικαστική προσφυγή, με το ανάλογο κόστος και χρονική καθυστέρηση.

Βοηθήστε να σταματήσει η πρακτική αυτή, που ισοδυναμεί με υποχρεωτική κατήχηση των μαθητών παρά τη θέληση των ίδιων και των γονέων τους.

Υπογράψτε την αίτηση προς το Υπουργείο και τις αρμόδιες υπηρεσίες

Νομικό υπόβαθρο της δυνατότητας απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών

Ακολουθούν οι τρεις εγκύκλιοι που δημοσιεύτηκαν το Καλοκαίρι του 2008. Οι δύο πρώτες καθορίζουν ποιοι μαθητές δικαιούνται απαλλαγή από τα θρησκευτικά (όλοι ανεξαιρέτως, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, δηλαδή ακόμη και οι χριστιανοί ορθόδοξοι) και με ποιον τρόπο την παίρνουν (με μια απλή αίτηση του κηδεμόνα τους, χωρίς υποχρέωση δήλωσης του λόγου για τον οποίο αιτούνται την απαλλαγή). Η τρίτη καθορίζει τον τρόπο που θα απασχολούνται οι μαθητές που έχουν ήδη πάρει απαλλαγή, και όχι το ποιοι τη δικαιούνται. Προσοχή: η εγκύκλιος αυτή περιλαμβάνει μια «διευκρινιστική» πρόταση η οποία δημιουργεί σύγχυση ως προς την εφαρμογή των δύο πρώτων εγκυκλίων για όλους ανεξαρτήτως τους μαθητές, υποθέτοντας πως μόνο οι αλλόθρησκοι και οι ετερόδοξοι θα κάνουν μια τέτοια δήλωση απαλλαγής. Δεδομένου όμως ότι η αίτηση απαλλαγής, σύμφωνα με τις προηγούμενες εγκυκλίους, δεν πρέπει να περιλαμβάνει το λόγο για τον οποίο αιτείται απαλλαγή, στην πράξη είναι αδύνατον να διαπιστωθεί το θρήσκευμα του μαθητή. Το συμπέρασμα είναι σαφές: καθένας δικαιούται να ζητήσει απαλλαγή από τα θρησκευτικά.

Εγκύκλιος ΥπΕΠΘ 91109/Γ2/10-7-2008

Θέμα: “Ρύθμιση Μαθητικών Θεμάτων”

1. Σύμφωνα με την παρ.3 του άρθρου 7 του Π.Δ. 201/98 για την εγγραφή των μαθητών στην Α' τάξη του Δημοτικού Σχολείου απαιτείται μεταξύ άλλων και πιστοποιητικό γέννησης Δήμου ή Κοινότητας. Για την εγγραφή μαθητών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ισχύουν τα άρθρα 8,9,10 του Π.Δ. 104/79. Η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), λαμβάνοντας υπόψη την εφαρμογή της σύμβασης του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα του Παιδιού, επισημαίνει την ανάγκη διευκόλυνσης της εγγραφής των αλλοδαπών μαθητών σε σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Ως εκ τούτου, σας γνωρίζουμε ότι οι αλλοδαποί μαθητές που δε δύνανται να προσκομίσουν το πιστοποιητικό γέννησης μπορούν να εγγραφούν στα σχολεία με ληξιαρχική πράξη γέννησης. Επίσης, οι μαθητές οι οποίοι είναι κάτοχοι των ειδικών δελτίων ταυτότητας ομογενών δεν υποχρεούνται να προσκομίζουν άλλη βεβαίωση ή πιστοποιητικό για την απόδειξη των ατομικών τους στοιχείων.

2    Ύστερα από την υποβολή ερωτημάτων σχετικά με το θέμα της απαλλαγής των μαθητών από το μάθημα των Θρησκευτικών, σας κάνουμε γνωστό ότι για την απαλλαγή αυτή απαιτείται υπεύθυνη δήλωση του κηδεμόνα του μαθητή αν είναι ανήλικος ή του ιδίου αν είναι ενήλικος, στην οποία θα αναφέρεται η επιθυμία απαλλαγής χωρίς να δηλώνεται ο λόγος της συγκεκριμένης επιλογής.

Ειδικός Γραμματέας Γεώργιος Γούσης

Εγκύκλιος ΥπΕΠΘ 104071/Γ2/4-8-2008

 Θέμα: “Ρύθμιση Μαθητικών Θεμάτων”

Σε συνέχεια της υπ. αρίθμ. 91109/Γ2/10-7-2008 εγκυκλίου μας και προκειμένου να αποσαφηνισθούν τυχόν παρερμηνείες που δημιουργήθηκαν με αφορμή τη διαδικασία απαλλαγής κάποιων μαθητών από το μάθημα των Θρησκευτικών, διευκρινίζονται τα εξής:

α) Το μάθημα των Θρησκευτικών διδάσκεται σε όλες τις σχολικές μονάδες της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, σύμφωνα με τα επίσημα υποχρεωτικά Αναλυτικά και Ωρολόγια Προγράμματα που έχουν καθορισθεί από το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων.

β) Για τους γονείς των ανηλίκων μαθητών ή των ίδιων των μαθητών, εάν είναι ενήλικοι, που για λόγους συνείδησης δεν επιθυμούν να παρακολουθήσουν το μάθημα των Θρησκευτικών, δεν είναι αναγκαία η αιτιολόγηση της άρνησης στην υπεύθυνη δήλωση που απαιτείται. Διαδικασία άλλωστε που ακολουθείται στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση για πάρα πολλά χρόνια.

γ) Η ανωτέρω εγκύκλιός μας εναρμονίζει με τις αποφάσεις του ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των ανεξάρτητων αρχών της χώρας μας.

Ειδικός Γραμματέας Γεώργιος Γούσης

Εγκύκλιος ΥπΕΠΘ Φ12/977/109744/Γ1/26-8-2008

Θέμα: “Απασχόληση Μαθητών”

Σας ενημερώνουμε ότι οι μη Ορθόδοξοι μαθητές, δηλ. οι αλλόθρησκοι ή ετερόδοξοι, οι οποίοι σύμφωνα με την 104071/Γ2/4.8.2008 εγκύκλιο του ΥπΕΠΘ απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών για λόγους συνείδησης, κατά την ώρα διδασκαλίας του συγκεκριμένου μαθήματος παρακολουθούν υποχρεωτικά τη διδασκαλία διαφορετικού διδακτικού αντικειμένου σε άλλο τμήμα της ίδιας τάξης.

Στην περίπτωση που η συγκεκριμένη τάξη λειτουργεί μόνο με ένα τμήμα, οι μαθητές αυτοί παρακολουθούν εκπαιδευτικό πρόγραμμα που καθορίζεται για το σκοπό αυτό από το Σύλλογο Διδασκόντων του Σχολείου. Για μεν τους αλλοδαπούς το πρόγραμμα αφορά στο μάθημα της ελληνικής γλώσσας, για δε τους υπόλοιπους μάθημα σύμφωνα με τις μαθησιακές τους ανάγκες.

Ειδικός Γραμματέας Γεώργιος Γούσης

Χρονική στιγμή υποβολής αίτησης για απαλλαγή από το μάθημα των θρησκευτικών

Η ισχύουσα νομοθεσία δεν προβλέπει ρύθμιση του θέματος της χρονικής στιγμής υποβολής της αίτησης για απαλλαγή από το μάθημα των θρησκευτικών και το Υπουργείο Παιδείας δεν έχει εκδώσει καμία σχετική εγκύκλιο. Το μόνο σχετικό έγγραφο που υφίσταται το Γ2/12907/08-02-2005 ΥΠ.Ε.Π.Θ., μια απάντηση του τότε Διευθυντή Σπουδών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Παύλου Νταβαρίνου, στο Α.Π.239/20-1-2005 σχετικό ερώτημα του Γραφείου ΤΕΕ Διεύθυνσης Δ.Ε. Ανατολικής Θεσσαλονίκης, Σαπφούς 14, 545 27 (κάντε κλικ πιο κάτω για εμφάνιση του εγγράφου).

Γ2/12907/08-02-2005 ΥΠ.Ε.Π.Θ.

Θέμα: Διευκρινήσεις σχετικά με την απαλλαγή μαθητών από το μάθημα των Θρησκευτικών

Απαντώντας στο με άρ. πρωτ. 239/20-1-2005 ερώτημα σας σχετικά με το αντικείμενο του θέματος σας ενημερώνουμε ότι από την εγκύκλιο 61723/Γ2/13-6-2002 δεν προκύπτει χρονικός περιορισμός σε ό,τι αφορά την κατάθεση υπεύθυνης δήλωσης σχετικά με το μάθημα των Θρησκευτικών.  
Παρά όλα αυτά επειδή η καθυστερημένη κατάθεση της δήλωσης θα δημιουργούσε προβλήματα, εάν γινόταν μετά την κατάθεση βαθμολογίας από τον διδάσκοντα το μάθημα καθηγητή και επειδή άλλες διατάξεις που αφορούν απαλλαγές από τη διδασκαλία μαθημάτων (Γυμναστική Π.Δ. 104/79) ορίζουν ότι η κατάθεση των δικαιολογητικών γίνεται εντός πέντε ημερών από της ενάρξεως των μαθημάτων εκτός από τις περιπτώσεις ξαφνικού συμβάντος, θεωρείται σκόπιμο το αίτημα για την απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών να γνωστοποιείται στη Διεύθυνση του σχολείου με την έναρξη της διδασκαλίας των μαθημάτων.
Ο Διευθυντής Π. Νταβαρίνος

Σύμφωνα με το παραπάνω έγγραφο, δεν υπάρχει περιορισμός στη χρονική στιγμή υποβολής της αίτησης για απαλλαγή από το μάθημα των θρησκευτικών. Δηλώνεται ρητώς και σαφώς ότι ναι μεν είναι σκόπιμο το αίτημα να γίνεται κατά την έναρξη του σχολικού έτους, αλλά αυτό δεν είναι υποχρεωτικό.

Σε περίπτωση που ο διευθυντής του σχολείου όπου υποβάλλεται η αίτηση αρνηθεί να την παραλάβει με το αιτιολογικό ότι επρεπε να έχει υποβληθεί νωρίτερα, μπορείτε να του δείξετε το έγγραφο αυτό. Αν επιμείνει στην άρνησή του ζητήστε να πρωτοκολληθεί η γραπτή αίτησή σας στο σχολείο ώστε να λάβετε γραπτή απάντηση, και στη συνέχεια απευθυνθείτε στην Διεύθυνση Σπουδών Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας και στον Συνήγορο του Πολίτη και αναφέρετε το περιστατικό.

Περισσότερα διαβάστε εδώ